Wymioty kota po jedzeniu to objaw często bagatelizowany. Wielu opiekunów uznaje kocie wymioty za coś całkowicie normalnego – szczególnie wtedy, gdy kot poza tym wydaje się zdrowy, ma apetyt i zachowuje się zwyczajnie. „Za szybko zjadł”, „zakłaczył się”, „koty tak mają” – tego typu wyjaśnienia pojawiają się bardzo często. Tymczasem przyczyny zwracania pokarmu mogą być bardzo różne, od błahych problemów związanych ze sposobem jedzenia po choroby przewodu pokarmowego.
Na początku warto rozróżnić dwie rzeczy: regurgitację i prawdziwe wymioty. Regurgitacja to bierne cofnięcie pokarmu z przełyku lub krótko po dostaniu się do żołądka. Zwykle następuje niemal od razu po jedzeniu. Kot nie ma nudności, nie widać skurczów brzucha ani charakterystycznego zbierania się do wymiotów. W treści wymiotów widzimy pokarm, który często wygląda niemal identycznie jak przed zjedzeniem — może mieć postać walca lub zbitej masy suchej karmy.
Prawdziwe wymioty są aktywnym procesem angażującym żołądek i układ nerwowy. Kot może wcześniej ślinić się, być niespokojny lub chodzić po mieszkaniu. Pojawiają się charakterystyczne skurcze brzucha, a pokarm bywa częściowo strawiony, wymieszany ze śluzem, płynem lub żółcią. Czasami w wymiocinach można zauważyć połknięte ciało obce, fragmenty folii, sznurka, roślin czy większe ilości sierści.
Szczególnym sygnałem alarmowym są gwałtowne, nasilone wymioty określane potocznie jako „fontannowe”. Treść pokarmowa jest wtedy wyrzucana pod dużym ciśnieniem, a sam epizod wygląda znacznie bardziej dramatycznie niż typowe zwrócenie pokarmu po zbyt szybkim jedzeniu. Wymiociny mogą mieć bardzo nieprzyjemny, kałowy zapach i ciemniejszy wygląd, ponieważ treść może cofać się z dalszych odcinków jelit do żołądka, a następnie zostać zwymiotowana. Dlatego takie wymioty bywają głębokie, ciemniejsze, bardziej cuchnące i zupełnie inne niż zwykłe zwrócenie świeżo zjedzonej karmy. Taki obraz może towarzyszyć niedrożności przewodu pokarmowego, wgłobieniu jelita, połknięciu ciała obcego lub innym poważnym problemom wymagającym pilnej konsultacji weterynaryjnej.
Jedną z najczęstszych przyczyn zwracania pokarmu jest łapczywe jedzenie. Niektóre koty praktycznie połykają karmę bez gryzienia. Dotyczy to szczególnie zwierząt po okresie głodu, kotów żyjących wcześniej w dużej konkurencji lub po prostu zwierząt bardzo pobudliwych. Żołądek zostaje gwałtownie rozciągnięty, a pokarm może zostać szybko cofnięty jeszcze przed rozpoczęciem prawidłowego trawienia. Problem często nasila się przy podawaniu zbyt dużych porcji. Kot biologicznie przystosowany jest raczej do wielu małych posiłków niż jednego czy dwóch bardzo obfitych. W naturze spożywałby niewielkie ofiary wielokrotnie w ciągu doby. Tymczasem współczesne koty często dostają duże porcje rano i wieczorem, po czym jedzą zbyt szybko.
Znaczenie ma także zbyt długa przerwa między posiłkami. Bardzo głodny kot je bardziej nerwowo i łapczywie. U części zwierząt pusty żołądek bywa dodatkowo drażniony przez kwas solny. Niektóre koty wymiotują wtedy pianą lub żółcią jeszcze przed jedzeniem. Dość charakterystyczny problem dotyczy suchej karmy. Granulki są małe, lekkie i łatwe do szybkiego połknięcia. Kot często niemal ich nie gryzie. Po kontakcie z płynem pokarm zwiększa objętość, co u niektórych zwierząt może prowokować cofnięcie treści pokarmowej. Dodatkowo przy bardzo szybkim jedzeniu kot połyka również powietrze, co powoduje dyskomfort i sprzyja zwracaniu pokarmu.
Ogromną rolę odgrywa również stres. Koty są znacznie bardziej wrażliwe, niż zwykle zakładamy. Hałas, napięcie w domu, obecność innych zwierząt czy brak poczucia bezpieczeństwa mogą wpływać zarówno na tempo jedzenia, jak i pracę przewodu pokarmowego. W domach wielokotnych część zwierząt je szybko i nerwowo nawet wtedy, gdy nie dochodzi do otwartych konfliktów. Sama obecność bardziej dominującego kota może wywoływać presję społeczną przy misce.
Znaczenie może mieć nawet temperatura jedzenia. Karma wyjęta prosto z lodówki jest mniej aromatyczna i dla części kotów mniej atrakcyjna. Koty naturalnie preferują pokarm o temperaturze zbliżonej do ciała ofiary. Nagłe zmiany karmy również mogą powodować problemy żołądkowo-jelitowe — nie tylko ze względu na skład, ale także na teksturę, zapach i sposób pobierania pokarmu. Niektóre koty źle tolerują konkretne formy jedzenia: pasztety, galaretki, duże kawałki czy bardzo suche granulki. Czasami problem nie dotyczy samego składu karmy, lecz sposobu, w jaki kot ją pobiera i połyka.
Częstą przyczyną wymiotów są również kule włosowe. Połykana podczas mycia sierść może drażnić żołądek i prowokować wymioty, szczególnie u kotów długowłosych i w okresie intensywnego linienia. Warto jednak pamiętać, że częste wymiotowanie „kłakami” nie zawsze powinno być uznawane za całkowicie normalne.
W części przypadków problem związany jest z nietolerancją pokarmową lub alergią. Niektóre składniki bywają źle tolerowane przez przewód pokarmowy i powodują przewlekłe lub nawracające wymioty. U kotów alergie pokarmowe częściej kojarzone są ze zmianami skórnymi, ale mogą dawać również objawy żołądkowo-jelitowe.
Pojedynczy epizod zwrócenia pokarmu nie musi oznaczać poważnej choroby. Regularne wymioty nigdy nie powinny być jednak całkowicie bagatelizowane. Szczególnie niepokojące są: częste lub nasilające się wymioty, utrata masy ciała, brak apetytu, apatia, biegunka, obecność krwi, odwodnienie lub problemy pojawiające się u starszego kota.
Warto obserwować nie tylko sam fakt wymiotów, ale także ich charakter i okoliczności. To, czy kot zwraca pokarm od razu po jedzeniu, kilka godzin później, po konkretnej karmie czy w sytuacjach stresowych, może być bardzo ważną wskazówką pomagającą ustalić przyczynę problemu.
