Sucha karma, produkt zaawansowanych procesów technologicznych, nie przypomina niczym naturalnej diety drapieżnika. Naturalna dieta kota to świeża zdobycz – mięso o wysokiej zawartości wody, intensywnym zapachu i zmiennej strukturze. Sucha karma jest produktem wysoko przetworzonym i sztucznym. Więc dlaczego jest tak atrakcyjna dla kotów?
Dużą rolę odgrywa technologia produkcji. Granulat powstaje w procesie ekstruzji, czyli obróbki w wysokiej temperaturze i pod dużym ciśnieniem. W trakcie tego procesu zachodzą między innymi reakcje Maillarda – te same, które odpowiadają za aromat pieczonego mięsa czy przypieczonego chleba. Powstają wówczas nowe związki zapachowe, które sprawiają, że produkt pachnie intensywnie i dla wielu kotów bardzo atrakcyjnie.
Jednak kluczowy etap następuje później. Po wytłoczeniu i wysuszeniu granulat jest zazwyczaj natryskiwany tłuszczami zwierzęcymi oraz hydrolizatami białkowymi. Ten tak zwany „coating tłuszczowy” ma ogromne znaczenie, ponieważ dla kota zapach tłuszczu jest jednym z najsilniejszych sygnałów atrakcyjności pokarmu. W efekcie sucha karma może mieć bardzo intensywny profil zapachowy, często silniejszy niż mokra karma dobrej jakości. To między innymi dlatego koty nierzadko wybierają karmę bardziej aromatyzowaną, a nie tę o lepszym składzie.
Znaczenie ma także struktura pokarmu. Granulat jest produktem niezwykle powtarzalnym – ma zawsze tę samą twardość, wilgotność i kształt. Dla kota konsystencja jest ważnym sygnałem bezpieczeństwa, ponieważ w naturze struktura mięsa pozwala ocenić świeżość i przydatność zdobyczy do jedzenia. Powtarzalność suchej karmy daje więc bardzo stabilny zestaw bodźców sensorycznych. Mokra karma lub mięso są pod tym względem bardziej zmienne – mogą różnić się zapachem, temperaturą czy teksturą.
Dodatkowym czynnikiem jest tak zwany efekt „przekąski”. Granulat jest mały, chrupiący i łatwy do zjedzenia szybko. Dla wielu kotów sam moment chrupania stanowi atrakcyjny bodziec. Sucha karma sprzyja także podjadaniu w małych porcjach w ciągu dnia, co dla niektórych zwierząt staje się przyjemnym rytuałem.
Istotna jest również koncentracja energii. Sucha karma jest produktem bardzo kalorycznym – w jednym gramie zawiera zwykle kilkakrotnie więcej energii niż mokra. Organizm szybko uczy się, że niewielka porcja daje duży efekt energetyczny. Taka opłacalność pokarmu może wzmacniać preferencję.
Warto też pamiętać, że mokra karma szybko traci aromat po otwarciu. Dla kota, który w ogromnym stopniu polega na węchu, może to oznaczać, że jedzenie przestało być świeże. Sucha karma jest pod tym względem stabilniejsza – jej zapach i konsystencja pozostają przez długi czas niemal niezmienne.
Ważną rolę może odgrywać także wczesne doświadczenie pokarmowe. Koty bardzo silnie utrwalają preferencje żywieniowe w pierwszych miesiącach życia. Jeśli młode zwierzę od początku otrzymuje głównie suchą karmę, jej zapach, tekstura i sposób jedzenia stają się dla niego wzorcem pokarmu. W późniejszym wieku kot może traktować inne formy jedzenia jako mniej znajome lub wręcz podejrzane. Zjawisko to jest dobrze znane w etologii i określane jako wczesne „imprinting żywieniowy”. Dlatego kot wychowany na granulacie często wykazuje większą niechęć do mokrej karmy lub świeżego mięsa niż zwierzę, które od początku miało kontakt z różnymi typami pokarmu.
Preferencja suchej karmy nie wynika z jej faktycznych zalet ani zgodności z naturalnymi potrzebami dietą, lecz z technologii produkcji oraz bardzo silnych bodźców w postaci zapachu i tekstury. W pewnym sensie działa tu mechanizm podobny do tego, który obserwujemy u ludzi w przypadku wysoko przetworzonej żywności: produkt jest zaprojektowany tak, aby był szczególnie atrakcyjny sensorycznie.
